Regering maakt thuiswerk aantrekkelijker

Federaal minister van Werk Freya Van den Bossche (SP.A) heeft een KB klaar dat de regels voor thuiswerk versoepelt. Thuiswerken zit duidelijk in de lift. Het biedt tal van voordelen ? tijdwinst, minder stress, een betere combinatie tussen werk en gezin... ? en veel werknemers zijn vragende partij om meer thuis te werken. Werkgevers zijn er echter niet altijd voor te vinden, onder meer omdat er nog een reeks obstakels bestaan. Het KB moet die hindernissen wegwerken.

Totnogtoe golden op de werkplek thuis exact dezelfde regels als op het werk zelf. ?Daar waar bijvoorbeeld vroeger het hele huis onderworpen was aan de welzijnswet, moet de werknemer voortaan zijn werkpost(en) omschrijven?, zegt Van den Bossche. ?Enkel die delen van het huis moeten dan voldoen aan de reglementering over veiligheid en welzijn op het werk.? Zo is het bijvoorbeeld niet langer nodig om thuis gescheiden toiletten voor mannen en vrouwen te hebben of moet iemand die enkel computerwerk doet geen brandblussers installeren.

?Die vanzelfsprekende zaken worden via dit KB op thuiswerk uit de reglementering gehaald.?

Niet alle bepalingen kunnen echter overboord worden gegooid. Daarom zal een preventieadviseur een risicoanalyse uitvoeren op basis van het specifieke werk dat thuis wordt uitgevoerd.

Verplichtingen thuiswerkers

Als je thuis werkt, heeft je werkgever geen rechtstreeks toezicht meer op wat je doet. Rekening houdend met dit aspect werden de verplichtingen van de partijen aangepast:

1. Je werkgever is verplicht de nodige hulp, hulpmiddelen en materialen te geven voor de uitvoering van het overeengekomen werk. Hij moet het loon betalen op de overeengekomen wijze, tijd en plaats.
2. Als je arbeidsongeschikt bent, ben je niet alleen verplicht om de werkgever onmiddellijk te verwittigen, maar ben je ook wettelijk verplicht om een geneeskundig getuigschrift aan je werkgever te geven binnen de 2 werkdagen vanaf de dag van de arbeidsongeschiktheid.
3. Je werkgever moet een schriftelijke arbeidsovereenkomst opmaken met verplichte vermeldingen. De overeenkomst moet uiterlijk bij de aanvang van de werkzaamheden vastgesteld zijn.

Arbeidsovereenkomst huisarbeid

Inhoud

Er moet een individuele schriftelijke arbeidsovereenkomst gesloten worden, ten laatste op het ogenblik dat de uitvoering van het contract aanvangt. Die overeenkomst bevat een aantal verplichte vermeldingen:

1. De identiteit van de werkgever
2. De identiteit van de werknemer
3. De plaats die de werknemer gekozen heeft om zijn werk uit te voeren moet als plaats van tewerkstelling opgegeven worden
4. Beschrijving van het overeengekomen werk
5. Het overeengekomen loon of de berekeningswijze van het loon moet opgegeven worden
6. De vergoeding die de werkgever betaalt als dekking voor de kosten van de huisarbeider (supplementair aan de hulp en -middelen die de werkgever reeds moet voorzien voor de uitvoering van het werk). Men gaat er immers vanuit dat een huisarbeider extra kosten heeft die inherent zijn aan de uitvoering van de overeenkomst voor huisarbeid (vb. verwarmingskosten, electriciteit, telefoonlijn). Voorziet de overeenkomst geen onkostenvergoeding, dan geldt een forfaitaire onkostenvergoeding gelijk aan 10 % van het loon voor de huisarbeid, tenzij de werknemer aantoont dat de werkelijke kosten hoger liggen.
7. Het bevoegd paritair comité
8. De overeengekomen arbeidsregeling en/of werkrooster en/of het overeengekomen minimale volume van de prestaties

Sanctie

Is er geen geschrift of ontbreekt er een vermelding (met uitzondering van de onkostenvergoeding), dan geldt als sanctie dat de werknemer op elk ogenblik de overeenkomst kan beëindigen zonder opzeggingstermijn of ?vergoeding.

Opmerking: wanneer een werknemer in het kader van zijn arbeidsovereenkomst deels thuis en deels in de onderneming werkt, is de sanctie moeilijk toepasbaar. De arbeidsovereenkomst kan immers niet gedeeltelijk beeindigd worden.

Thuiswerken

Omdat de treinen niet reden en de wegen overvol waren, werkte gisteren een recordaantal mensen thuis. Dat is in elk geval wat ze beweerden. Sommigen zullen inderdaad acht uur achter de computer hebben gezeten in de studeerkamer. Anderen zagen hun kans schoon en sloegen alvast de weekendboodschappen in of gingen nog eens langs bij hun oude moeder.

Sigrid Van Den Houte, marketingmanager bij Hewlett- Packard, heeft gisteren thuis gewerkt. Ze zag het niet zitten om vanwege de treinstaking een paar uur in de file te staan voor ze vanuit Leuven op het hoofdkantoor van HP in Brussel zou zijn.

?Dat zou me zeker twee uur hebben gekost. Die tijd kan ik niet missen.

Ik heb thuis achter mijn computer gezeten en dat was een stuk efficiënter.?

Bij HP is thuiswerken heel gewoon.

Zo?n 30 procent van het personeel werkt regelmatig één of twee dagen vanuit huis. Het gaat vooral om mensen die een marketing- of salesfunctie hebben of op de human-resourcesafdeling werken.

Van Den Houte is niet bang dat werknemers misbruik maken van de mogelijkheid tot thuiswerken.

?Thuiswerken toestaan is een gunst die medewerkers erg waarderen.

Bij een dag thuiswerken gaat er geen tijd verloren aan het heen en weer reizen. Het betekent dat kinderen van school gehaald kunnen worden of dat iemand op tijd op de sportclub kan zijn. Dat is een groot voordeel en dat motiveert mensen. Ik zie vaak dat werknemers thuis juist harder werken.

Niemand wil de gunst verliezen.?

Misbruik maken van de situatie kan trouwens overal, redeneert Van Den Houte. ?Er zijn ook werknemers die de hele ochtend achter hun computer zitten en doen alsof ze hard aan het werk zijn, maar ondertussen persoonlijke e-mails versturen.

Dat kan ook niemand controleren.?

Thuiswerken heeft alles te maken met hoe je als bedrijf je werknemers benadert, vindt Van Den Houte. ?Onze visie is dat je mensen moet beoordelen op hun prestaties en niet op het aantal uren dat ze werken.?

Binnenkort gaat HP samen met de ondernemingsraad een thuiswerkpolicy op papier zetten. Daarin zal staan wie er thuis mag werken en aan welke regels dat is gebonden. ?Dat schept duidelijkheid?, zegt Van Den Houte ?en bovendien is het verzekeringstechnisch ook belangrijk.? Wie bij HP thuis werkt, krijgt een vergoeding om de breedbandaansluiting en andere voorzieningen mee te bekostigen.

Dat zijn extra kosten, maar tegelijk levert het ook besparingen op. ?De verkopers hebben geen vaste werkplek. Als zij op kantoor zijn, moeten ze zelf een plaats zoeken die vrij is en daar inloggen. Daardoor besparen we op kantoorruimte.?

Er is een verschil tussen thuiswerken en telewerken. In het laatste geval wordt er niet alleen vanuit huis, maar ook vanaf andere plekken gewerkt. In Europa is Nederland koploper met 26 procent telewerkers als men alle vormen van mobiel telewerk meerekent. Na Nederland volgen Finland, Zwitserland en Denemarken met 21 procent en Zweden met 18 procent.

België blijft steken op 10 procent.

Volgens Jan Denys, arbeidsmarktspecialist van uitzendconcern Randstad, zal het aantal telewerkers zonder twijfel nog stijgen.

?Niet alleen de werknemers, maar ook de werkgevers zijn steeds vaker vragende partij. Na vandaag zal het enthousiasme nog groter zijn. De socialistische vakbond heeft met deze staking het thuiswerken een nieuwe impuls gegeven.?

Thuiswerkers zijn gemiddeld 10 procent productiever, blijkt uit recent onderzoek. De productiviteitsstijging komt, weet Denys, omdat je thuis rustiger en geconcentreerder kunt werken. ?Je wordt niet gestoord door collega?s en kunt je eigen tijd indelen. Dat levert een flinke tijdsbesparing op.?

Bovendien is thuiswerken goed voor het milieu, omdat de auto vaker blijft staan en er minder geluidshinder is. Ook het aantal ongevallen loopt terug, wat de medische kosten weer drukt.

Bij Alcatel in Antwerpen werkt de helft van de 2.200 werknemers regelmatig vanuit huis. Het bedrijf geeft de thuiswerkers een laptop, breedbandverbinding en een gsm.

?Dat is inderdaad een flinke investering?, geeft woordvoerder Kris Keymeulen toe. ?Maar we krijgen er tevreden en hardwerkende mensen voor terug.?

Werknemers van Alcatel werken niet vaker dan één tot twee dagen per week vanuit huis. ?Ze geven zelf aan dat dat voldoende is. Anders dreigen ze het contact met de organisatie en de collega?s te verliezen.?

Sommige medewerkers werken alleen maar een paar uurtjes in de ochtend vanuit huis, omdat ze de files willen vermijden.

?Het gaat om een vertrouwensrelatie?, zegt Keymeulen. ?Wij vinden het niet belangrijk of iemand zes, acht of tien uur per dag werkt. Het gaat om de prestatie die hij neerzet.?

Zowel managers als secretaresses werken een paar dagen per week vanuit huis. ?Als hier goede afspraken over worden gemaakt, kunnen ook secretaresses thuis werken. Ze moeten dan wel beschikbaar zijn en de telefoon doorschakelen. De agenda wordt via mail beheerd.?

Toch gelooft arbeidsmarktspecialist Denys niet dat thuiswerken in alle gevallen de ideale oplossing is. ?Sommige mensen hebben weinig zelfdiscipline. Die gaan in plaats van werken het huis schoonmaken of boodschappen doen. Ook niet elke baan is even geschikt om thuis uit te voeren. Alle industriële jobs komen er niet voor in aanmerking.?

Is thuiswerken dan alleen iets voor de hooggeschoolden? Denys: ?Het heeft niets met opleidingsniveau te maken. Het gaat om de aard van de job. Een ingenieur die een productieproces moet controleren, kan ook niet vanuit huis werken.?

Vormen van thuiswerken

Is het nu telewerken of thuiswerken? Beide begrippen worden door elkaar gebruikt, hoewel men het vaak over eenzelfde manier van werken heeft.
Wat is telewerken?

De term TELEWERKEN gebruiken we als het over het overkoepelende begrip afstandwerken gaat.
Telewerken = het flexibiliseren van werk naar plaats en tijd, waarbij gebruik gemaakt wordt van informatie- en communicatietechnologie.
definitie volgens het TelewerkForum

Je werkt dus, al dan niet deeltijds, op een andere dan de traditionele werkplaats, maar houdt contact met het bedrijf waarvoor je werkt door middel van telecommunicatietechnieken.

In het algemeen spreken we van telewerk als drie voorwaarden ingevuld zijn:

1. je werkt vanuit een andere plaats dan de gebruikelijke vaste werkplaats
2. je verricht je werk gedurende een bepaald gedeelte van de werkweek
3. je beschikt over de nodige middelen om te werken en te communiceren.

Verschillende vormen van telewerken

Je kunt op drie verschillende manieren telewerken, namelijk:
thuiswerken je doet (een deel van) je werk thuis. Er wordt een arbeidsovereenkomst opgesteld tussen de werknemer en zijn werkgever
mobiel werken door de inhoud van je functie werk je op wisselende plaatsen, zoals bijvoorbeeld consultants, vertegenwoordigers
werken in telewerkkantoren je werkt als zelfstandige of voor een baas in een verzamel- of satellietkantoor, terwijl je baas of opdrachtgever zich op een andere locatie bevindt.

De meest gebruikte betekenis is die van thuiswerken, waar mensen enkele dagen of een hele week van thuis uit hun werk doen.

Thuiswerken

I.Arbeidsduur

Huisarbeiders zijn niet onderworpen aan de regels inzake arbeidsduur. Dat betekent dat er geen maximumarbeidstijd geldt, dat er ook geen overuren kunnen zijn en er bijgevolg geen sprake kan zijn van overloon en inhaalrust. Er geldt ook geen minimale daggrens voor de prestaties.

Opgelet: de regels m.b.t. de minimale weekprestaties gelden wel (principe: de wekelijkse arbeidsduur mag niet lager zijn dan 1/3 van de wekelijkse arbeidsduur van een voltijdse werknemer in de onderneming).

II.Zondagsrust en feestdagen

Huisarbeiders zijn niet aan de reglementering op de zondagsrust onderworpen. Dat betekent dat er op zondag mag gewerkt worden en dat daarvoor geen inhaalrust moet gegeven worden.

Ook op feestdagen kan gewerkt worden. Let wel, hier geldt wel een recht op inhaalrust voor prestaties op een feestdag en er is recht op loon voor tien feestdagen per jaar.

III.Schorsing van de arbeidsovereenkomst

Uitsluiting
Een aantal schorsingsgronden worden voor de huisarbeider uitgesloten. Zo is de schorsing van de arbeidsovereenkomst wegens technische stoornis in de onderneming en de schorsing wegens slecht weer niet mogelijk voor huisarbeiders.

Gewaarborgd dagloon
De huisarbeider die forfaitair betaald wordt, heeft recht op een gewaarborgd dagloon voor een onderbroken arbeidsdag. Het recht ontstaat wanneer hij het werk niet kan beginnen of verderzetten om een reden buiten zijn wil (vb. stroompanne, technisch defect, brand, ?).

De huisarbeider die niet-forfaitair betaald wordt (vb. per stuk of per taak betaald), wordt van dit recht uitgesloten.

Gewaarborgd loon ingeval van (beroeps-)ziekte en (arbeids-)ongeval
Uitgangspunt: voor huisarbeiders die een niet-forfaitair loon ontvangen (vb. per stuk, per prestatie, commissieloon), is het onmogelijk om het verlies van loon vast te stellen. Voor deze huisarbeiders gelden afwijkende berekeningsregels inzake gewaarborgd loon.

Tijdens de periode van arbeidsongeschiktheid hebben zij per dag recht op 1/7 van hun normaal wekelijks loon, vastgesteld overeenkomstig de feestdagenwet. Zo bepaalt de feestdagenwet voor werknemers die per stuk of per taak betaald worden dat het loon vastgesteld wordt aan de hand van wat zij verdienden tijdens de voorbije 4 weken.

Bovendien heeft de werknemer recht op gewaarborgd loon voor alle dagen binnen de periode van arbeidsongeschiktheid en niet enkel voor de dagen van gewone activiteit.

Voor werknemers die een forfaitair loon ontvangen, wordt het loon normaal verder betaald tijdens de periode van gewaarborgd loon.

IV.Sollicitatieverlof

Enkel de forfaitair betaalde huisarbeider heeft recht op sollicitatieverlof. Werknemers per stuk/taak betaald, kunnen hier geen aanspraak op maken.

V.Voorrang vacante dienstbetrekking bij de werkgever

Net zoals de deeltijdse werknemers heeft de huisarbeider voorrang om een vacante dienstbetrekking bij zijn werkgever te verkrijgen. Hij moet hiertoe een schriftelijk aanvraag indienen bij de werkgever.

Huisarbeid : juridisch

Definitie huisarbeid

De huisarbeider is een arbeider of bediende die, in zijn woonplaats of in een andere door hem gekozen plaats, arbeid verricht tegen loon onder gezag van de werkgever zonder dat deze toezicht of rechtstreekse controle uitoefent.

Gelijkschakeling met een ?gewone? arbeidsovereenkomst

De huisarbeid werd quasi volledig gelijkgeschakeld met een ?gewone? arbeidsovereenkomst voor arbeiders of bedienden. Dit betekent dat de meeste rechten en plichten, die gelden binnen een ?normale? arbeidsovereenkomst, van toepassing zijn. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de bepalingen inzake de beperkte aansprakelijkheid van de werknemer, de schorsingen van de arbeidsovereenkomst, opzeggingstermijnen, concurrentiebedingen,? .Zo ook kan de arbeidsovereenkomst voor huisarbeid van onbepaalde duur, van bepaalde duur of voor een welomschreven werk zijn. De afwijkingen op de regels die gelden voor een ?gewone? arbeidsovereenkomst houden verband met het specifieke karakter van huisarbeid: werken op een zelf gekozen plaats zonder rechtstreeks toezicht van de werkgever.

Gemengde situatie

De wet is ook van toepassing op gemengde situaties. Wanneer een werknemer gedeeltelijk buiten de onderneming werkt en gedeeltelijk in de onderneming is hij aan beide statuten onderworpen. Voor de arbeid verricht in de lokalen van de werkgever gelden uiteraard niet de bepalingen die eigen zijn aan de huisarbeid.

Praktisch thuiswerken

Thuis werken is natuurlijk niet hetzelfde als op een kantoor. Je moet er natuurlijk wel voor zorgen dat je in je thuiskantoor net hetzelfde werk kunt verrichten als op je 'bedrijfkantoor'.

Je thuiskantoor moet dus enerzijds uitgerust zijn met de nodige technische faciliteiten. Anderzijds moet het kantoor zelf aan een aantal vereisten voldoen, zodat je ook duidelijk een onderscheid kan maken tussen werk en privé.
Hoe je thuiskantoor inrichten?

Afgescheiden werkruimte

Een aparte kamer die je kunt inrichten als kantoor is noodzakelijk. Zo kan je 's avonds de deur achter je toetrekken en je werk even vergeten.

Een aparte kamer heeft ook het voordeel dat je andere gezinsleden niet stoort en dat je je kunt terugtrekken om geconcentreerd te werken. Werken in de woonkamer met spelende kinderen om je heen, is niet echt stimulerend.

Aangepast kantoormeubilair

Een goede houding achter je bureau is ook in je thuiskantoor onontbeerlijk. Zorg er dus voor dat je een goede verstelbare stoel hebt en dat je werkblad goed verlicht is.

Je kunt je verder verdiepen over een goede en gezonde houding op het werk in ons gezondheidsdossier.
Welke technische toestellen mogen niet ontbreken in je thuiskantoor?

1. Telefoon en fax: je zorgt best voor een aparte lijn zodat je werk en privé kunt scheiden
2. Printer
3. gsm
4. Notebook
5. ADSL of ISDN-aansluiting

Maak van je thuiskantoor een aangename plek waar je graag komt. Richt je bureau praktisch in, maar maak het ook gezellig met eventueel wat planten, fotokaders,...

Arbeidscontract thuiswerker

Bij structureel e-werken moet het arbeidscontract uitgebreid worden. Dit kan onder de vorm van een addendum toegevoegd worden aan het huidige arbeidscontract.


Daarbij dient aandacht besteed te worden aan :
? Werkschema
? Controle
? Beeindigings-clausules overeenkomst
? Ziekte / Ongeval
? Onkosten

Arbeidsongeval bij e-werken

Bestaan er nog wel arbeidsongevallen? Zolang iedereen werkelijk op het bedrijf is, is het duidelijk wanneer een arbeidsongeval zich voordoet. Maar voor e-werken liggen de zaken anders. Kunnen uw thuiswerkers een arbeidsongeval krijgen?

Of nog duidelijker, welke bijzondere maatregelen moet u als bedrijf nemen als één van uw medewerkes thuiswerkt?
De arbeidsongevallenverzekering is een verplichte verzekering: het is niet omdat uw medewerker thuiswerkt, dat hij niet verzekerd zou zijn. Aangezien de werknemer dus altijd verzekerd is, zou u over het hoofd kunnen zien om uw verzekeraar in te lichten van de nieuwe werkomstandigheden tijdens de duur van uw verzekeringsovereenkomst.

De verzekeraar moet immers op de hoogte gebracht worden van de nieuwe situatie, om over alle elementen te beschikken die nodig zijn om het risico te beoordelen, om een duidelijker beeld te krijgen van de gewijzigde situatie. Pas dan kan een doeltreffende schadevergoeding en een vlotte administratieve verwerking gegarandeerd worden, op basis van de bewijslevering van een "arbeidsongeval-thuis".

Juridische aspecten thuiswerken

Indien een e-werker professionele activiteiten gewoonlijk en regelmatig, volledig of gedeeltelijk, thuis of op een andere door hem gekozen plaats verricht, is de wet van 6 december 1996 betreffende de huisarbeid van toepassing.
Voor werknemers die occasioneel thuis werken is deze regeling dus niet van toepassing.
Er zijn twee essentiële elementen om van huisarbeid te kunnen spreken:
1. de werkgever kan geen rechtstreekse controle verrichten;
2. de huisarbeider heeft de vrije keuze inzake de arbeidsplaats (dus dit hoeft niet noodzakelijk ?thuis? te zijn).

Verplichte acties:

? Sociaal overleg : Men is verplicht de personeelsafgevaardigden voorafgaandelijk te raadplegen bij de indienstname van huisarbeiders of bij het invoeren van thuiswerk.
? Arbeidsovereenkomst : Wanneer het over structureel e-werken gaat, is men verplicht de arbeidsovereenkomst aan te passen. Men is eveneens verplicht een regeling op te stellen betreffende de vergoeding van de kosten verbonden aan de huisarbeid.
? Ter beschikking gestelde materialen : De werkgever is verplicht de benodigde materialen zoals PC, communicatie, etc... ter beschikking te stellen.
? Bedrijfswagen : Indien de werkgever een bedrijfswagen aan de werknemer ter beschikking stelde alvorens hij thuis werkte, is werkgever verplicht deze verder ter beschikking te stellen zolang de werknemer niet volledig (100 % van zijn arbeidstijd) van thuis uit gaat werken
? Verzekeringen : Men is verplicht de verzekeraar van de arbeidsongevallen op de hoogte te stellen. Daarnaast is men verplicht de andere verzekeraars te contacteren (diefstal, brand,...) en overleg te plegen met de huiswerker
? Men is verplicht een kopie van het arbeidsreglement aan de huisarbeider te overhandigen


Aan te raden acties:
? Het is aan te raden om bepaalde wettelijke bepalingen inzake schorsing arbeidsovereenkomst in de overeenkomst inzake huisarbeid op te nemen
? Het is aan te raden om de regeling van de arbeidsduur (werkuren) op te nemen in de arbeidsovereenkomst
? Het is aan te raden om de bestaande onkostenvergoedingen te bekijken
? Het is aan te raden de licentieovereenkomsten van de software na te kijken
? Het is aan te raden een controle op de professionele activiteiten en tijdsbesteding van de huisarbeider te doen: een ?fysieke? controle of voortdurende controle via technologische middelen van de prestaties zijn niet toegelaten ? Men dient eerder om te schakelen naar een ?management by objectives?.
? Het is aan te raden het arbeidsreglement aan te passen in verband met: toezichthoudend personeel ; veilgheid en welzijn op het werk ; sancties en eventueel methodologie van sanctioneren

Sanctie
Indien geen geschrift werd opgesteld inzake de huisarbeid of voormelde vermeldingen (behalve inzake de vergoeding van de kosten voor huisarbeid) niet werden opgenomen in de arbeidsovereenkomst dan kan de huisarbeider (en enkel hij) aan de overeenkomst inzake huisarbeid een einde stellen zonder naleving van een opzeggingstermijn of ?vergoeding.
Indien geen regeling werd geformaliseerd in verband met de kosten voor thuiswerken, is een forfaitair bedrag van verschuldigd van 10% van het loon als vergoeding voor de kosten van de huisarbeider.

Verzekerd bij thuiswerken

Wat als uw e-werkers een ongeval hebben tijdens hun thuiswerk? Moet u dan aantonen dat zij op dat ogenblik in de uitvoering van de arbeidsovereenkomst waren? Bij e-werken ligt de bewijslast voor een arbeidsongeval in ieder geval moeilijker dan bij een arbeidsongeval in uw bedrijf, waar collega's als getuigen kunnen optreden.

Idem dito voor materiële schade thuis. Als professional hebt u wellicht een verzekering die de schade vergoedt waarvoor u burgerlijk aansprakelijk bent, maar speelt deze verzekering ook voor schade, ontstaan op de werkplek van uw e-werkers? Of sterker nog - maar dààrom niet onwaarschijnlijker - wat als de woning van één van uw e-werkers afbrandt omdat de laptop van het bedrijf vuur vat? Of, wat bij schade die de gezinsleden kan overkomen?

Blijft de dekking van ongevallen op de weg van en naar het bedrijfsgebouw behouden? Uw medewerkers komen niet alleen nog naar hun werk voor bijvoorbeeld vergaderingen, maar maken wellicht ook verplaatsingen die - overeenkomstig de wet - gelijkgesteld worden met woon-werkverkeer.